Symposium Duurzaam Gebiedsgericht Werken: uitkomsten van vier jaar onderzoek
Gepubliceerd opAanleiding
Het onderzoek startte in de periode dat het NPLG werd opgezet. Er was twijfel of bestaande werkwijzen uit de gebiedsontwikkeling volstaan voor de ingrijpende systeeminnovaties die de huidige opgaven vragen. Dit heeft geleidt tot de centrale vraag: ervaren professionals in het landelijk gebied handelingsverlegenheid bij gebiedstransities, en zo ja, welke kennis, vaardigheden en institutionele randvoorwaarden zijn daarvoor nodig?
Uitkomsten
Het kernprobleem is dat externe beleidskaders botsen met de praktijken die in een gebied zijn gegroeid. Externe kaders sturen op controle en snelle resultaten; gebiedseigen praktijken zijn geworteld in langdurige relaties en vertrouwen. Die mismatch ondermijnt gebiedsprocessen.
De adviezen uit het onderzoek zijn:
- Positioneer de overheid als gelijkwaardige gebiedspartner in plaats van een hiërarchische opdrachtgever
- Versterk lokaal en relationeel leiderschap
- Ontwikkel adaptieve beleidskaders met experimenteerruimte
Achtjes draaien tussen beleid en uitvoering
Naast het delen van de onderzoeksresultaten, heeft Tamar Schrofer, Manager Versterken Realisatiekracht binnen LVVN, een speech gegeven over uitvoeringskracht. Tamar licht toe dat het Rijk samen met medeoverheden werkt aan complexe opgaven in vijf prioritaire gebieden, waaronder De Peel en de Veluwe. In praktijk betekent dit achtjes draaien tussen beleid en uitvoering. Hierin komen verschillende onderdelen samen: kennis laten stromen van en naar gebiedsprocessen, inzet van omgevingsmanagement en gedragskennis. Daarnaast spelen de zaakbegeleiders een belangrijk rol door direct aan tafel te zitten met agrarische ondernemers.
Tamar stelde ook openlijk de vraag die in de uitvoeringspraktijk knelt: Hoe blijf je sturen op een integrale transitie terwijl gebiedsprocessen nu eenmaal in kleine stappen met concrete resultaten verlopen?
Hoe kan dit onderzoek gebruikt worden?
De Handreiking voor Gebiedswerkers gaat dieper in op hoe je werkt aan transities in het landelijk gebied, waarbij de opgaven in het gebied meer leidend worden en landbouwbedrijven tegelijk vitaal blijven.
De handreiking is gebaseerd op participatief onderzoek in veertien gebiedsprocessen in Gelderland, Noord-Brabant en Zuid-Holland. Drie pijlers staan hierin centraal: sturing, sociaal-cultureel en economisch. Per onderwerp is er een concreet inzicht en handelingsperspectief gedefinieerd.
Voor wie meer nieuwsgierigheid heeft naar de institutionele kant: de policy brief Tussen systeem en samenwerking gaat dieper in op hoe formele kaders gebiedsprocessen beïnvloeden. Ook zijn er vier casussen gevolgd waar een gebiedsproces plaatsvindt. Allen zijn beschikbaar via de Werkplaats voor landbouw en natuur en AIRE (dé AI tool voor Regionale Expertise)